Een aanrader: het nieuwe boek ”Breinmeester” van John Medina, hersenbioloog. “Als je een leeromgeving wilt creëren die direct tegengesteld is aan waar de hersenen goed in zijn, zou je waarschijnlijk zoiets als een klaslokaal ontwerpen“, zegt hij op basis van alle onderzoek tot nu toe. “En als je dingen echt wilt veranderen, moet je het huidige onderwijssysteem afbreken en gewoon opnieuw beginnen”. Voorwaar geen zachtzinnige uitspraken.
In zijn met veel humor geschreven boek “Breinmeester” zet John Medina 12 basisprincipes om het beste uit je brein te halen in gewone mensentaal uiteen. En toont hij aan wat wel en wat niet werkt aan de hand van voorbeelden die tot de verbeelding spreken. Onderstaand een samenvatting in het kort van zijn basisprincipes. Let op: vooral basisprincipes 5 en 6 blijken bepalend te zijn voor hoe we succesvol leren. Daar kom ik nog wel eens op terug. De 12 basisprincipes op een rij:
- Lichaamsbeweging vergroot de hersenkracht. Stilzitten in leslokalen of kantoortuinen is dus fnuikend. Onze hersenen zijn nl. gemaakt om te wandelen, tenminste 20 km per dag.
- We hebben niet 1 stel hersenen, maar 3. Het meest recente, de cortex, stelt ons in staat om symbolisch te redeneren, belangrijk voor het leren en evolueren.
- Er is een groot aantal manieren om intelligent te zijn, waarvan vele niet uit een IQ-test blijken.
- We hebben geen aandacht voor saaie dingen. Emotionele prikkeling helpt hersenen om te leren.
- Herhalen is de beste manier om te leren, daarmee worden hersenverbindingen gesmeed.
- Herhalen is de beste manier om te leren, daarmee worden hersenverbindingen gesmeed.
- Voldoende slaap is noodzakelijk, eigenlijk zou iedereen een middagdutje moeten doen voor betere resultaten.
- Hersenen onder stress leren anders dan hersenen zonder stress. Stress tast het leervermogen aan.
- Stimuleer meerdere zintuigen tegelijk als je iets wil leren.
- Zicht troef alle andere zintuigen af. Leraren zouden veel meer animaties moeten gebruiken.
- Mannelijke en vrouwelijke hersenen werken echt verschillend. Mannen herinneren de essentie, vrouwen de emotie.
- Baby’s staan model voor hoe we ons hele leven leren: door te onderzoeken.
Helemaal leuk is dat het boek wordt begeleid door een leuke site: www.johnmedina.nl. Op deze site staan 12 filmpjes die ieder van de bovengenoemde basisprincipes op een leuke manier (met beeld en animaties) uitlegt.
Eigenlijk spreken veel van dit soort onderzoeken zichzelf tegen: ze concluderen eerst dat we het verkeerd hebben over hoe hersenen werken, maar de hersenen werken wel op een bepaalde andere manier. En later concluderen ze ook dat er verschillendë typen hersenen zijnomdat in ieder geval mannen en vrouwen verschillende manieren van onthouden hebben.
Misschien moeten onderzoekes eens zoeken naar hoe ze iets moeten onderzoeken zonder aannames vooraf omdat hun conclusies verdomd vaak overeenkomen met hun aannames.
Dat noemen we een “selffulfilling prophecy”!
Wat een leuk rijtje! Ik heb erg gelachen.
Maar nu serieus.
Het wordt me duidelijk dat onze hersenen ook niet gemaakt zijn om met het OV te reizen. Of om voor de tv dan wel achter de computer te zitten. Misschien kunnen biologen daar eens een mooi alternatief voor bedenken.
In afwachting daarvan gaan wij, leraren, maar door met gewoon goed lesgeven. En kijken graag naar wat leraren en scholen doen bij wie dat lesgeven wonderwel goed lukt. Misschien nog wel beter dan in de biologendromen van John Medina.
Of zouden kinderen in Finland heel rare hersenen hebben?
Eerlijk is eerlijk, Finse leerlingen hebben 250 uur minder les dan Nederlandse; tijd die ze niet hoeven stil te zitten maar waarin ze vele kilometers kunnen wandelen. En anders dan Nederlandse leerlingen hebben Finse leerlingen universitair geschoolde leraren. Die zijn niet bang voor een potje abstract en symbolisch redeneren, wat je van Nederlandse mbo-opgeleide basisschoolleerkrachten misschien minder snel zou verwachten.
Trouwens, de klacht dat klassikaal lesgeven ‘altijd maar weer hetzelfde is’ komt redelijk tegemoet aan de regels 5 en 6. En het slaapverwekkende karakter daarvan spoort prima met regel 7. Behoefte aan zicht en animatie? Laat de leraar voor de klas uitleggen, lopen, praten, gesticuleren. Beter dan een leraar die stil achter z’n bureau zit te wachten tot de leerlingen klaar zijn met ontdekkend leren, zelfreguleren, monitoren en reflecteren.
Kortom, dat klassikaal lesgeven is zo gek nog niet, als je het beschouwt in het licht van bovenstaand leuke rijtje.
Volgens mij is een overdaad aan zintuiglijke prikkeling juist weer slecht voor concentratie en leren. Ik vermoed dat de zintuigen juist minder moeten worden geprikkeld om tot betere leerprestaties te komen. (En leiden minder zintuiglijke prikkelingen wellicht ook tot minder ADHD-diagnoses.)
En sinds wanneer moet leren alleen maar “leuk” zijn? Is het niet een Nederlands probleem dat we alles maar leuk willen maken en leerlingen vooral niet een intrinsieke motivatie vanuit hun ouders moeten meekrijgen? En leren te leren? Alles moet maar met plaatjes en filmpjes en we zakken langzaam weer af naar de prehistorische beeldcultuur. Moet je je maar aanpassen aan leerlingen als lezen niet “in” is? Of kan je beter het lezen weer stimuleren?
Misschien dat een rustige leer-omgeving zonder al te veel prikkels en met wat van huis meegebrachte discipline het onderwijs veel meer verbetert.
In dat geval vallen de inmiddels meer dan 5% van alle kinderen buiten de boot. Dyslexie, AD(H)D, Dyscalculie, allemaal beelddenkende kinderen. Zij leren juist in plaatjes en filmpjes, die maken ze zelf in 3D in hun hoofd. Deze kinderen denken 30 x sneller dan de woorddenkers (wat juist vaak weer onderwijzers zijn). Tempo vertragen en herhalen is dodelijk voor ze.
Ja, leren moet ‘leuk’ zijn, zoals alles in het leven ‘leuk’ moet zijn, wil je het beste uit ieder mens halen.
Ieder kind heeft een eigen handleiding, die door de onderwijzer gelezen dient te worden en waarop het aanbod aangepast zou moeten worden. En laten we vooral kijken naar de kwaliteiten van ieder kind i.p.v. het kind op de gebreken afrekenen.
Een beelddenker slaat informatie als plaatje op, denkt in 3D en beschikt over uitstekend ruimtelijk inzicht, is zeer creatief, heeft gevoel voor ritme en muziek, denkt buiten de kaders en beleeft de omgeving intens via alle zintuigen.
Ze zijn beslist niet dom, het tegenovergestelde is eerder waar, maar het komt niet uit de verf doordat het leren verkeerd aangeboden wordt.
Veel bewegen in de buitenlucht stimuleert het zuurstofgehalte in de hersenen, helder denken en beter informatie opnemen is het gevolg.
Mijn voorgangers hebben in ieder geval voldoende lichaamsbeweging door al dat schoppen tegen het hersenonderzoek van Medina. Als je naar de grote diversiteit kijkt van mensen, studies en beroepen die worden beoefend, dan is het eenvoudig te concluderen dat ieder op zijn/haar manier leert en handelt. Logisch dat je daar het onderwijs op aan wil passen. Ik geloof niet dat er één beste manier is van kennis overbrengen voor alle leerlingen. Wat mij wel opvalt is dat veel mensen enorm snel en veel leren buiten school, gewoon door te leven, te ervaren en te doen. Een mooi voorbeeld is de geschreven handleiding van een mobiele telefoon of ander apparaat. De meerderheid schijnt het boekje direct op te bergen samen met het bewijs van aankoop. Door het gebruik leer je vanzelf de mogelijkheden kennen. Natuurlijk zijn er uitzonderingen genoeg. gelukkig maar, want daardoor blijft mijn beroep als leerkracht ook zo boeiend. Met gebruik van veel mogelijk werkvormen, blijf ik de leerstof vrolijk herhalen. Wel jammer dat ik geen tijd voor een dutje heb, als ik de kinderen afwisselend zelf laat onderzoeken en ervaren!
Zie http://www.laworldgame.com/
Daar pas ik een aantal van deze zaken toe
Ik vrees dat mijn hersenen ook niet geschikt zijn voor het bureauwerk dat ik doe… Dan zijn mijn kinderen er in de klas beter af!
Interessant om eens over na te denken. Hoe je met architectuur en design zou kunnen rekening houden met nieuwe bevindingen van de vijfde revolutie! (neuroscience)
Hebben het einde nog niet gezien op dit terrein! vergt weer een multidisciplinaire benadering, die iets verder gaat dat een plannetje maken met x klaslokaaltjes waar kinderen netjes in hun bank moeten blijven!